Когда медиация заканчивается слезами радости

Қайырлы кеш, құрметті жолдастар! Менде бүгін бір қуаныш. Кейде медиация құжатқа қол қоюмен емес, қуаныш жасымен аяқталады…

Бүгін мен үшін ерекше күн болды.

«Аманат-Заңгер» Медиация және құқық институты» РҚБ-ның президенті, халықаралық кәсіби медиатор ретінде мен көптеген жылдар бойы отбасылық даулармен жұмыс істеп келемін. Әр түрлі жағдайларды көрдім: өкініш, реніш, көңіл қалу, мүлікке, балаларға, алиментке қатысты даулар.

Бірақ кейбір оқиғалар жүректе ерекше із қалдырады.

2025 жылдың қараша айында маған Қазақстан Республикасының азаматы Аяулым көмек сұрап жүгінді. Оның отбасылық жағдайы өте күрделі еді.

Жолдасы — Біріккен Араб Әмірліктерінің азаматы, Рас-Аль-Касими әулетінің өкілі. Отбасында екі бала бар: қазіргі таңда 10 жастағы Саид есімді ұлы және 7 жастағы Моза есімді қызы. Араб елінде балалар сотта 15 жастан бастап өз пікірін айта алады.

Ерлі-зайыптылардың қарым-қатынасы бұзылғаннан кейін Аяулым Қазақстанға оралды, ал балалар әкесімен бірге Біріккен Араб Әмірліктерінде қалды.

Алдымызда бірқатар күрделі мәселелер тұрды: некені бұзу, балалардың тұрғылықты жерін анықтау, алимент мәселесі, халықаралық құқықтық өзара іс-қимыл және көптеген құқықтық әрі адами мәселелер.

Біз азаматтық істер бойынша құқықтық көмек көрсету орталығына жүгіндік. Қазақстан мен Біріккен Араб Әмірліктері арасында азаматтық және коммерциялық істер бойынша құқықтық көмек көрсету туралы келісім бар. Сондықтан тиісті хабарлау, сот құжаттарын жолдау және процессуалдық өзара іс-қимыл мәселелеріне аса мұқият қарау қажет болды.

Бірақ мен алғашқы күннен-ақ бір нәрсені түсіндім: бұл жағдайды тек заңдық құжаттар арқылы шешу мүмкін емес. Мұнда ең алдымен диалог, өзара сенім және ересектердің даналығы қажет болды. Ең бастысы — балалардың пікірін есту керек еді.

Балалардың әкесі Саид пен Мозаның пікірін дұрыс әрі әдепті түрде білуді өзі ұсынды. Ол балаларды ата-аналар арасындағы «дау нысанына» айналдыруға болмайтынын жақсы түсінді. Балалардың да өз сезімі, қорқынышы, сағынышы және қай жерде өмір сүргісі келетіні туралы өз ойы бар.

Балалардың пікірін тыңдаған кезде, екеуі де бірден: «Біз анамызбен бірге тұрғымыз келеді», — деді. Бұл сөздерді бейжай тыңдау мүмкін емес еді.

Осыдан кейін ұзақ келіссөздер басталды. Біз тоғыз айға жуық уақыт бойы қадам сайын ортақ шешімге қарай жылжыдық.

Аяулым осы уақыт ішінде жай ғана күтумен отырған жоқ. Ол балалардың Қазақстанға оралуына дайындалды. Астананың сол жағалауынан үш бөлмелі пәтерді ипотекаға алды, балалардың мектеп мәселесін, тұрмысын және жаңа ортаға бейімделуін ойластырды. Ол мемлекеттік қызметте жұмыс істейді және балаларына тұрақты әрі қауіпсіз өмір қалыптастырғысы келді.

Міне, бүгін біз ұзақ күткен сәт келді. Балалардың әкесі Біріккен Араб Әмірліктерінен балаларымен бірге Қазақстанға ұшып келді. Саид пен Моза анасымен қауышты.

Мен олардың көздеріндегі қуанышты көрдім. Балалардың кездесуге деген қуанышын көрдім. Аяулымның көз жасын көрдім. Сол сәтте мен медиацияның шынайы мәнін тағы бір рет түсіндім.

Бұл әдемі жазылған хаттамалар үшін емес. Статистика үшін емес. Бір адамның жеңіп, екіншісінің жеңілуі үшін емес. Медиация — балалардың анасын қайта құшақтай алуы үшін қажет.

Мені балалардың әкесінің ұстанымы да ерекше толқытты. Мен оның бойынан өте мәдениетті, сабырлы, диалог пен келіссөз жүргізе білетін адамды көрдім. Ең бастысы — өз балаларын шын жақсы көретін әкені көрдім.

Ол маған: «Мен оның пікірін құрметтеймін, өйткені ол — менің балаларымның анасы», — деді. Ол отбасының бұзылғанына өкініш білдіретінін жасырмады. Бірақ ол жанжал жолын емес, жауапкершілік жолын таңдады. Ол балаларына көмектесетінін, оларды көріп тұратынын, ал жазғы демалыс кезінде балаларды ОАЭ-ге өзіне алып кететінін айтты. Балалардың мектебін таңдауға көмектесті, оларды британдық мектепке орналастырды және оқу ақысын өзі төлейтінін айтты.

Менің ойымша, бұл — адамдық кемелдіктің маңызды белгісі. Иә, ерлі-зайыптылардың жолы екіге айырылуы мүмкін. Бірақ олар ата-ана болудан ешқашан тоқтамайды. Егер ер адам: «Мен олардың анасымен бірге тұрмаймын, бірақ балаларымның әкесі болуды ешқашан тоқтатпаймын», — деп айта алса, бұл үлкен құрметке лайық.

Бүгін мен тағы бір рет көз жеткіздім: отбасылық медиация — кімнің жеңгені туралы емес. Ол балаларды ересектер арасындағы жанжалдан қорғау туралы.

Тоғыз ай келіссөз. Тоғыз ай сабыр. Тоғыз ай шешім іздеу. Ал бүгін мен нәтижені көрдім — екі бала анасымен бірге, Аяулымның бақыттан жарқыраған көздері және отбасы өзгерсе де, балаларынан бас тартпаған әке.

Мен үшін медиатор ретінде бұл жай ғана аяқталған іс емес. Бұл — тіпті өте күрделі халықаралық отбасылық дауды да өзара құрмет, диалог және жауапкершілік арқылы шешуге болатынының нақты мысалы.

Аяулымға — маған сенім артқаны үшін алғыс айтамын. Балалардың әкесіне — тыңдай білуі және келісімге келе алғаны үшін алғыс айтамын. Ал Саид пен Мозаға ерекше алғыс айтамын. Олар біз, ересектерге, ең маңызды нәрсені тағы бір рет еске салды.

Балалар анасы мен әкесінің бірін таңдауға мәжбүр болмауы керек. Балалардың екеуін де жақсы көруге құқығы бар.

Саид пен Мозаның ендігі балалық шағы бақытты болсын. Аналары әрдайым жанында болсын. Әкелері де өмірлерінде әрдайым бар болсын — Қазақстан мен ОАЭ арасын мыңдаған шақырым бөліп тұрса да.

Ал ересектерге айтарым бір ғана тілек: егер отбасы сақталмаса да, ең болмаса балалардың балалық шағы бұзылмасын.

Ізгі ниетпен, Калиева Слушаш Туяққызы заң ғылымдарының кандидаты, «Аманат-Заңгер» Медиация және құқық институты» РҚБ президенті, халықаралық кәсіби медиатор, тренер-медиатор, заңгер-психолог.

Добрый вечер, друзья! Хочу поделиться радостной вестью. Иногда медиация заканчивается не подписью на документе, а слезами радости…

Сегодня для меня был особенный день.

Как президент РОО «Институт Медиации и Права „Аманат-Заңгер“», международный профессиональный медиатор, я много лет работаю с семейными конфликтами. Я видела разные истории — боль, обиды, разочарование, споры за имущество, детей, алименты.

Но некоторые истории остаются в сердце.

В ноябре 2025 года ко мне обратилась Аяулым — гражданка Казахстана. Её семейная ситуация была очень сложной.

Её супруг — гражданин ОАЭ, представитель семьи Рас-Аль-Касими. В семье двое детей — сын Саид, которому сейчас 10 лет, и дочь Моза, которой 7 лет.

После разрыва отношений Аяулым оказалась в Казахстане, а дети остались с отцом в ОАЭ.

Перед нами стояли непростые задачи: расторжение брака, определение места жительства детей, алименты, международное взаимодействие и множество юридических и человеческих вопросов.

Мы обратились в Центр правовой помощи по гражданским делам. Между Казахстаном и ОАЭ действует соглашение о правовой помощи по гражданским и коммерческим делам, поэтому необходимо было очень внимательно решать вопросы надлежащего извещения и процессуального взаимодействия.

По закону ОАЭ с 15 лет ребёнок получает предусмотренное законом право выбрать, с кем проживать, но и тогда суд может учитывать интересы ребёнка. С 15 апреля 2025 года действует новый Федеральный декрет-закон №41 от 2024 года о личном статусе. Поэтому для детей 10 и 7 лет ситуация выглядит следующим образом: они не могут самостоятельно юридически определить место проживания. Отец детей, желая избежать конфликта, который мог бы повлиять на его дела, сам предложил: «Спросите мнение детей».

Но я с самого начала понимала: одними юридическими документами эту ситуацию не решить. Здесь нужны были диалог, доверие и мудрость взрослых. И самое главное — нужно было услышать детей.

Отец детей сам предложил корректно узнать мнение Саида и Мозы. Он прекрасно понимал, что дети не являются «предметом спора» между родителями. Дети имеют свои чувства, страхи, привязанность и своё представление о том, где они хотят быть.

И когда мы услышали их мнение, оба ребёнка практически сразу сказали: «Мы хотим жить с мамой». Эти слова невозможно было услышать равнодушно.

Дальше начались месяцы переговоров. Почти девять месяцев мы шаг за шагом двигались к решению.

Аяулым за это время не просто ждала. Она готовилась к возвращению детей. Взяла в ипотеку трёхкомнатную квартиру на левом берегу Астаны, решала вопросы школы, быта, адаптации детей. Она работает на государственной службе и хотела создать для своих детей стабильную и спокойную жизнь.

И сегодня произошло то, ради чего всё это было. Отец прилетел из ОАЭ вместе с детьми в Казахстан. Саид и Моза встретились со своей мамой.

Я видела их глаза. Видела, как дети радовались встрече. Видела слёзы Аяулым. И в этот момент я подумала: наверное, именно ради таких моментов существует медиация.

Не ради красивых протоколов. Не ради статистики. Не ради того, чтобы один человек оказался победителем, а другой — проигравшим. А ради того, чтобы дети снова могли обнять свою маму.

Меня глубоко поразил и отец детей. Я увидела перед собой очень интеллигентного, выдержанного человека, умеющего вести диалог и переговоры. И самое главное — человека, который любит своих детей.

Он сказал мне: «Я уважаю её мнение, потому что она мама моих детей». Он признался, что сожалеет о потере семьи. Но вместо конфликта выбрал ответственность. Он сказал, что будет помогать детям, навещать их, а летом забирать к себе в ОАЭ на каникулы. Он помог решить вопрос со школой, оформил детей в британскую школу и сказал, что будет оплачивать их обучение.

Для меня это очень сильный показатель зрелости. Да, супруги могут перестать быть мужем и женой. Но родителями они остаются навсегда. И если после развода мужчина может сказать: «Я не живу с их мамой, но я никогда не перестану быть отцом своих детей», — это достойно уважения.

Сегодня я ещё раз убедилась: семейная медиация — это не о том, кто победил. Это о том, как сохранить детей от войны взрослых.

Девять месяцев переговоров. Девять месяцев терпения. Девять месяцев поиска решения. И сегодня я увидела результат — двое детей рядом с мамой, счастливые глаза Аяулым и отец, который не исчез из жизни своих детей, несмотря на то что семья изменилась.

Для меня как медиатора это не просто завершённое дело. Это история о том, что даже очень сложный международный семейный конфликт можно разрешить через уважение, диалог и ответственность.

Я благодарна Аяулым за доверие. Благодарна отцу детей за способность слышать и договариваться. И особенно благодарна Саиду и Мозе — за то, что они напомнили взрослым о самом главном.

Дети не должны выбирать между мамой и папой. Дети должны иметь возможность любить обоих.

Пусть теперь у Саида и Мозы будет счастливое детство. Пусть мама будет рядом. Пусть папа остаётся рядом — даже если между Казахстаном и ОАЭ тысячи километров.

А взрослым я хочу пожелать только одного: если семья распалась — пусть хотя бы не распадается детство.

С уважением, Калиева Слушаш Туяковна кандидат юридических наук, президент РОО «Институт Медиации и Права „Аманат-Заңгер“», международный профессиональный медиатор, тренер-медиатор, юрист-психолог.

На фотографиях — встреча в аэропорту Астаны в день прилёта детей из ОАЭ. Из уважения к конфиденциальности медиации опубликованы только снимки медиатора: стороны попросили не показывать лица семьи.